Từ tháng 3/2026, hàng loạt luật, nghị định và thông tư quan trọng chính thức có hiệu lực, tác động trực tiếp đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội như trí tuệ nhân tạo, đầu tư - kinh doanh, bảo hiểm xã hội, tiền lương, ngân hàng, bất động sản và hoạt động của các quỹ từ thiện. Đây là những chính sách được đánh giá sẽ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và các tổ chức hoạt động minh bạch, hiệu quả.
Ảnh minh họa.
Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 chính thức được áp dụng
Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/3/2026. Luật lần đầu tiên đưa ra khái niệm pháp lý đầy đủ về trí tuệ nhân tạo, xác định AI là việc thực hiện bằng phương tiện điện tử các năng lực trí tuệ của con người như học tập, suy luận, nhận thức, phán đoán và hiểu ngôn ngữ tự nhiên.
Luật bao quát toàn bộ hệ thống AI, từ khâu thiết kế, huấn luyện, kiểm thử, cung cấp ra thị trường cho đến quá trình sử dụng trong các hoạt động nghề nghiệp, thương mại và dịch vụ. Đáng chú ý, Luật nhấn mạnh nguyên tắc “lấy con người làm trung tâm”, yêu cầu bảo đảm quyền con người, quyền riêng tư, an ninh quốc gia và tuân thủ pháp luật. AI không được thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người; người vận hành phải luôn có quyền kiểm soát và can thiệp vào các quyết định do AI tạo ra.
Bên cạnh đó, Luật quy định danh mục các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có việc lợi dụng hoặc chiếm đoạt hệ thống AI để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; phát triển hoặc sử dụng AI nhằm lừa dối, thao túng nhận thức, gây tổn hại nghiêm trọng đến con người và xã hội.
Luật Đầu tư 2025 cắt giảm nhiều ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
Từ ngày 01/3/2026, Luật Đầu tư 2025 chính thức có hiệu lực, tại phụ lục IV của Luật Đầu tư 2025, số 143/2025/QH15 đã cắt giảm, sửa đổi phạm vi của một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, như: Kinh doanh làm thủ tục về thuế; kinh doanh dịch vụ làm thủ tục hải quan; dịch vụ phụ trợ bảo hiểm; kinh doanh dịch vụ cho thuê lại lao động; Kinh doanh dịch vụ giám định thương mại; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa thuộc danh mục hàng hóa đã qua sử dụng…
Mở rộng trường hợp doanh nghiệp được tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội
Luật Phục hồi, phá sản 2025 có hiệu lực từ 01/3/2026 đã bổ sung quy định cho phép doanh nghiệp, hợp tác xã được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất khi đang áp dụng thủ tục phục hồi. Theo đó, kể từ ngày Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi, người sử dụng lao động được tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội trong thời gian tối đa 12 tháng, theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Quy định này nhằm hỗ trợ doanh nghiệp gặp khó khăn, tạo điều kiện để ổn định sản xuất, kinh doanh và từng bước phục hồi hoạt động.
Thực hiện điều chỉnh lương cơ sở, lương hưu và các khoản trợ cấp
Nhiệm vụ này được Thủ tướng Chính phủ giao tại Công văn số 38/TTg-QHĐP ban hành ngày 09/01/2026 về việc tổ chức triển khai Nghị quyết của Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Phụ lục kèm theo văn bản đã nêu rõ các nội dung chỉ đạo liên quan đến việc điều chỉnh mức lương cơ sở và một số chế độ phụ cấp theo quy định tại Nghị quyết số 265/2025/QH15.
Theo đó, trong tháng 3/2026, Chính phủ chỉ đạo Bộ Nội vụ triển khai điều chỉnh một số khoản phụ cấp cùng mức lương cơ sở. Đồng thời, các chế độ lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công, trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội cũng được điều chỉnh tương ứng nhằm nâng cao đời sống cho người hưởng lương và các đối tượng thụ hưởng chính sách, góp phần bảo đảm an sinh xã hội.
Quản lý bất động sản bằng mã định danh điện tử
Theo Nghị định 357/2025/NĐ-CP về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản được ban hành ngày 31/12/2025, từ ngày 01/3/2026, việc xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản được thực hiện theo quy định mới. Theo đó, mỗi sản phẩm bất động sản, bao gồm nhà ở và diện tích sàn trong công trình xây dựng, sẽ được cấp một mã định danh điện tử riêng, là chuỗi ký tự số và chữ, dùng để quản lý thống nhất trên hệ thống dữ liệu quốc gia.
Ngoài mã định danh cho sản phẩm bất động sản, quy định mới còn bao gồm mã định danh điện tử của đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư, chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản và cá nhân thụ hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số lĩnh vực bất động sản, góp phần minh bạch hóa thông tin thị trường.
Hộ kinh doanh phải sử dụng tài khoản ngân hàng đúng tên đăng ký
Theo Thông tư 25/2025/TT-NHNN sửa đổi Thông tư 17/2024/TT-NHNN, từ 01/3/2026, theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, hộ kinh doanh khi mở và sử dụng tài khoản thanh toán phải dùng tài khoản mang đúng tên đăng ký của hộ kinh doanh, không được sử dụng tài khoản cá nhân để giao dịch. Quy định này nhằm tăng cường minh bạch trong hoạt động thanh toán, quản lý thuế và phòng, chống rủi ro trong giao dịch tài chính.
Mobile Banking tự ngừng hoạt động trong 3 trường hợp mất an toàn
Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 77/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 50/2024/TT-NHNN về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành Ngân hàng. Để tăng cường bảo mật dịch vụ ngân hàng số, quy định mới yêu cầu ứng dụng Mobile Banking phải tự động ngừng hoạt động nếu phát hiện thiết bị người dùng đã bị bẻ khóa hệ điều hành, bị chèn mã độc, bị chỉnh sửa trái phép hoặc đang chạy trên môi trường giả lập, máy ảo. Đây là biện pháp nhằm hạn chế nguy cơ tấn công mạng, bảo vệ an toàn thông tin và tài sản của khách hàng.
Hướng dẫn xếp lương đối với công chức hưởng lương theo bảng lương cũ
Tại Thông tư 1/2026/TT-BNV, Bộ Nội vụ hướng dẫn xếp lương với người được tuyển dụng vào công chức có hiệu lực từ 01/3/2026 hướng dẫn cụ thể việc xếp lương đối với công chức đã hưởng lương theo các bảng lương cũ. Việc xếp lương được căn cứ vào hệ số lương đang hưởng, phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có) và ngạch công chức của vị trí việc làm mới, bảo đảm nguyên tắc kế thừa quyền lợi và phù hợp với vị trí việc làm.
Quỹ từ thiện phải công khai thu - chi hằng năm
Nghị định 03/2026/NĐ-CP tổ chức hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện siết chặt hoạt động của quỹ từ thiện trong việc thu chi, kết quả sử dụng tài sản. Cụ thể, theo khoản 2 Điều 9 Nghị định 03/2026/NĐ-CP, các quỹ xã hội, quỹ từ thiện có trách nhiệm công khai các khoản đóng góp, tài sản tiếp nhận và kết quả sử dụng trên phương tiện thông tin đại chúng trước ngày 31/3 hằng năm. Đồng thời, quỹ chỉ được thực hiện tài trợ, hỗ trợ trong phạm vi hoạt động theo điều lệ, trừ các trường hợp tham gia hỗ trợ khẩn cấp do thiên tai, dịch bệnh hoặc sự cố nghiêm trọng.
Việc siết chặt quy định công khai, minh bạch sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ, tăng cường niềm tin của xã hội và bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng mục đích.
Nhìn chung, các chính sách mới có hiệu lực từ tháng 3/2026 cho thấy nỗ lực tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường quản lý nhà nước gắn với cải cách, hiện đại hóa và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
