Sau hợp nhất đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Tuyên Quang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô không gian rộng hơn, dân số đông hơn, nhưng cũng đối diện nhiều thách thức, nhất là trong thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững. Trong bối cảnh đó, công tác rà soát hộ nghèo, triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia và tổ chức thực hiện các chính sách an sinh xã hội đã được tỉnh chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ, đạt những kết quả bước đầu quan trọng, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Rà soát chặt chẽ, phản ánh đúng thực trạng nghèo đa chiều
Thực hiện các quy định của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021–2025, tỉnh Tuyên Quang đã ban hành Kế hoạch số 97/KH-BCĐ ngày 05/9/2025, tổ chức rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình cuối năm 2025 trên phạm vi toàn tỉnh.
Sở Nông nghiệp và Môi trường - Cơ quan thường trực công tác rà soát hộ nghèo đã chủ động xây dựng tài liệu hướng dẫn, mẫu biểu tổng hợp rà soát phù hợp với việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh với từng loại đối tượng; tổ chức tập huấn hướng dẫn nghiệp vụ rà soát cho 124/124 xã, phường trên địa bàn tỉnh và hướng dẫn triển khai tổ chức công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp có mức sống trung bình năm 2025 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.
Đối với các xã, phường, đã thành lập Ban Chỉ đạo rà soát hộ nghèo cấp xã; Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo cấp xã. Xây dựng kế hoạch rà soát, cấp kinh phí, tổ chức tập huấn nghiệp vụ rà soát; lựa chọn điều tra viên, phân công công chức các phòng, ban cấp xã tăng cường hỗ trợ các rà soát viên. Tổ chức rà soát tại cơ sở theo đúng quy trình và đúng thời gian quy định.
Kết quả rà soát sơ bộ cho thấy, tại thời điểm cuối năm 2025, toàn tỉnh có 426.591 hộ dân, tăng 1.288 hộ so với năm 2024. Số hộ nghèo đa chiều còn 94.422 hộ, chiếm 22,14% tổng số hộ, giảm 9.870 hộ, tương ứng giảm 2,39% so với năm trước. Trong đó, số hộ nghèo là 63.060 hộ (14,78%), giảm 9.382 hộ; số hộ cận nghèo là 31.379 hộ (7,36%), giảm 488 hộ. Số hộ không nghèo chiếm 77,86% tổng số hộ toàn tỉnh. Những con số này không chỉ phản ánh nỗ lực của cả hệ thống chính trị mà còn cho thấy hiệu quả bước đầu của các chính sách giảm nghèo được triển khai trong bối cảnh đặc biệt sau sáp nhập địa giới hành chính.
Ngân hàng chính sách xã hội Hà Giang giải ngân vốn cho người dân.
Hạ tầng, sinh kế, nhà ở: Trụ cột của giảm nghèo bền vững
Cùng với công tác rà soát, tỉnh Tuyên Quang đã tập trung triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững với nhiều dự án thành phần quan trọng như: Dự án 1 về hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế – xã hội tại các huyện nghèo, xã đặc biệt khó khăn được bố trí tổng vốn hơn 636,8 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư chiếm 564,3 tỷ đồng. Toàn tỉnh triển khai 116 dự án, bao gồm cả dự án hoàn thành, đang thi công và chuẩn bị đầu tư. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vốn đầu tư mới đạt 27,8%, phản ánh những khó khăn khách quan trong quá trình chuyển tiếp quản lý dự án sau hợp nhất tỉnh.
Đối với dự án 2 về đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo được phân bổ hơn 200,6 tỷ đồng. Đến nay, 47/124 xã đã phê duyệt dự án và tổ chức thực hiện, trong khi 77 xã còn lại đang hoàn thiện thủ tục theo Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND. Tỷ lệ giải ngân đạt 8,1%, cho thấy dư địa lớn cần được khai thác trong thời gian tới để hỗ trợ người nghèo phát triển sản xuất, tăng thu nhập.
Xã Ngọc Đường trao hỗ trợ hộ nghèo xóa nhà tạm năm 2025.
Đáng chú ý, Dự án 5 về hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo đạt kết quả tích cực nhất. Với tổng vốn hơn 303,8 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân đạt 74,6%. Hàng nghìn hộ nghèo tại các xã đã được hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở, gắn với Chương trình xóa nhà tạm, dột nát năm 2025, góp phần cải thiện điều kiện sống, tạo nền tảng để người dân yên tâm phát triển kinh tế.
Người dân xã Bắc Mê phát triển chăn nuôi theo hướng trang trại nhờ nguồn vốn chương trình giảm nghèo.
Tháo gỡ những “điểm nghẽn”
Bên cạnh kết quả đạt được, công tác giảm nghèo của tỉnh vẫn đối diện nhiều khó khăn. Việc triển khai đồng thời 03 Chương trình mục tiêu quốc gia trong bối cảnh hợp nhất tỉnh, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp đã tạo áp lực lớn cho cơ sở. Tiến độ giải ngân vốn đầu tư và vốn sự nghiệp còn chậm; nhiều nghị quyết, cơ chế, định mức phải điều chỉnh cho phù hợp với địa giới hành chính mới; một số dự án phải rà soát, cắt giảm do không còn đối tượng thụ hưởng hoặc không đủ thời gian triển khai trong năm 2025...
Trên cơ sở đánh giá toàn diện tình hình, tỉnh Tuyên Quang xác định năm 2026 là năm then chốt để tạo chuyển biến rõ nét trong công tác giảm nghèo bền vững, gắn với việc tích hợp 03 Chương trình mục tiêu quốc gia.
Quyết tâm hành động: Đồng bộ giải pháp, lấy người dân làm trung tâm
Bước sang năm 2026, khi bộ máy tổ chức sau hợp nhất đã từng bước đi vào ổn định, tỉnh Tuyên Quang xác định công tác giảm nghèo không chỉ là nhiệm vụ an sinh xã hội trước mắt mà là mục tiêu lâu dài, gắn chặt với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội bền vững của địa phương. Trọng tâm không chỉ dừng lại ở việc giảm số lượng hộ nghèo mà hướng tới nâng cao chất lượng đời sống, hạn chế tái nghèo và từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, các nhóm dân cư.
Theo đó, tỉnh đặt mục tiêu năm 2026 giảm tỷ lệ nghèo đa chiều từ 3–4%, trong đó: Tỷ lệ hộ nghèo là người dân tộc thiểu số giảm bình quân từ 4% trở lên. Mục tiêu này được triển khai gắn với chủ trương tích hợp đồng bộ 03 Chương trình mục tiêu quốc gia, bảo đảm sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư, tập trung đúng đối tượng, đúng địa bàn, tạo động lực phát triển bền vững cho các xã vùng cao, vùng sâu, vùng đặc biệt khó khăn.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Tuyên Quang sẽ tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, coi giảm nghèo là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt. Công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026–2030 sẽ được thực hiện chặt chẽ, khách quan, phản ánh đúng thực trạng đời sống của người dân, qua đó xác định rõ nguyên nhân nghèo và các chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản để xây dựng giải pháp hỗ trợ phù hợp, tránh dàn trải, hình thức.
Cùng với đó, tỉnh tập trung đẩy nhanh tiến độ triển khai, giải ngân các dự án, chính sách giảm nghèo; ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, tạo việc làm bền vững cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Việc lồng ghép nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia với các chương trình phát triển kinh tế – xã hội khác tiếp tục được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư.
Song song với các giải pháp về kinh tế, Tuyên Quang chú trọng đổi mới công tác tuyên truyền, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường của người nghèo; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội trong vận động, hỗ trợ và giám sát thực hiện chính sách. Với quyết tâm chính trị cao, cách làm linh hoạt và sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị cùng Nhân dân, mục tiêu giảm nghèo bền vững năm 2026 và những năm tiếp theo đang từng bước được hiện thực hóa, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của tỉnh Tuyên Quang.
